Перевод для слова "за"

Юдахин Русско⇒Кыргызский словарь
+ Добавить категорию
 за границей  см.→ Нажмите на ссылку справа граница. --------  за границу  см.→ Нажмите на ссылку справа граница. --------  предлог  1. с твор. п.падеж (позади, по ту сторопу) артында, ары жагында, сыртында;  за рекой өзөндүн ары жагында;  жить за городом шаардын сыртында туруу;  за воротами дарбазанын сыртында;  оказаться за бортом перен. четте калуу, кеп-кеңештен чыгып калуу;  2. с вин. п.падеж (через, по ту сторону) сыртына, четке, тышкары;  уехать за город шаардын сыртына кетүү;  за ограду тосмонун сыртына;  выкинуть за борт перен. четке чыгаруу, сандан чыгаруу, кеп-кеңештен чыгаруу;  выбросить за окно терезенин сыртына ыргытып таштоо;  за пределы города шаардын сыртына;  3. с твор. п.падеж (возле, около, у) жанында, -да;  сидеть за столом столдун жанында отуруу;  стоять за станком станокто (иштеп) туруу, станоктун жанында туруу;  4. с вин. п.падеж (около, вокруг) -га;  сесть за рояль (ойноо үчүн) роялга отуруу;  сесть за стол столго отуруу;  5. с твор. п.падеж (во время чего-л.) убагында, кезде;  за работой иш убагында;  за уроками сабак убагында;  за обедом обед ичип жаткан кезде;  за шахматами шахмат ойногон кезде;  за разговорами сүйлөшүп жаткан убакта;  6. с вин. п.падеж (при глаголе приняться, взяться) -га;  взяться за работу ишке киришүү;  приняться за учение окууга киришүү;  7. с вин. п.падеж (в течение какого-л. срока, в продолжение) ичинде, -дагы, -лык, -дын, -да;  эту работу можно сделать за час бул ишти бир сааттын ичинде бүтүрүүгө болот;  за этот год мы уже перевыполнили производственный план быйылкы жылдын өндүрүштүк планын биз ашыгы менен орундап койдук;  заработок за один месяц бир айлык кызмат акы;  за период учурда, мезгилде;  за один раз бир жолкуда;  8. с вин. п.падеж (позднее; больше, сверх) ооду, ашты;  уже за полночь түн жарымы ооду;  ей далеко за сорок анын жашы кырктан капкачан ашкан;  9. с твор. п.падеж (позади, вслед, чередуясь) соңунан, артынан, сайын;  один за другим биринин артынан бири;  идите за мной менин соңунан жүрүнүз;  день за днём күн өткөн сайын;  читать книгу за книгой китеп артынан китеп окуу;  шаг за шагом кадам койгон сайын;  бежать за кем-либо бирөөнүн соңунан чуркоо;  следовать за кем-чем-либо бирөөнүн же бир нерсенин соңунан жүрүп отуруу;  охотиться за кем-чем-либо бирөөнүн же бир нерсенин соңунан түшүү;  10. с вин. п.падеж (ради, в пользу чего-л.) учун;  борьба за мир во всём мире бүткүл дүйнөдөгү тынчтык үчүн күрөш;  сражаться за родину родина үчүн салгылашуу;  голосовать за предложение сунуш үчүн (сунушка кошула) добуш берүү;  кто за это предложение? бул сунушту ким жактайт?;  пить за здоровье саламаттык үчүн ичүү;  11. с твор. п.падеж (с какой-л. целью) -га;  зайдите за мной мага келе кетиңиз;  пойти за водой сууга баруу;  послать за врачом врачты чакырууга жиберүү;  стоять в очереди за билетами в театр театрга билет алуу үчүн кезекте туруу;  12. с вин. и твор. п.падеж (по причине, вследствие) -дан, үчүн, -дактан, себептүү;  уважать за храбрость эрдиги үчүн кадырлоо;  ценить за ум акылы учүн баалоо;  за истечением срока мөөнөтү өткөндүктөн;  за недостатком времени убакты жетишпегендиктен;  за ненадобностью керек болбогондуктан;  за отсутствием улик далили жоктуктаы;  13. с вин. п.падеж (вместо кого-л., в качестве кого-л.) ордуна;  работать за двоих эки кишинин ордуна иштөө;  он работает за мастера ал мастердин ордуна иштеп жатат;  14. с твор. п.падеж знач.Значение предлога г) -ган, -дуу;  письмо за подписью директора директордун колу коюлган кат;  дело за номером таким-то паландай номердүү иш;  15. с вин. п.падеж (на расстоянии) алыс, ыраак;  находиться за десять километров от города шаардан он километр алыс туруу;  за километр отсюда мындан бир километр ыраак;  16. с вин. п.падеж (раньше на какое-л. время) калганда, мурда;  за час до отхода поезда поезд кетүүгө бир саат калганда;  за два дня до Октябрьских праздников Октябрь майрамынан эки кун мурда;  17. с вин. и твор. п.падеж (указывает на лицо или предмет, на которые направлено действие) -га, -ды, үчүн;  ухаживать за больным оорулуу адамды багуу;  смотреть за детьми балдарды кароо, балдарга көз салуу;  беспокоиться за детей балдар үчүн кам саноо;  следить за мыслью ойду байкап туруу;  18. с вин. п.падеж (указывает на лицо или предмет, к которому прикасаются при направлении на него действия) -га, -дан, -ды;  вести за руку колунан жетелөө;  держаться за перила моста көпүрөнүн кырындагы (жээгиндеги) тосмону кармоо;  дёрнуть дверь за ручку эшикти туткадан тартып коюу;  19. с вин. п.падеж (в обмен на что-л., по какой-л. цене) -га;  за деньги акчага;  за плату акыга;  купить книгу за пять рублей китепти беш сомго сатып алуу;  20. с твор. п.падеж (при обозначении лица, предмета, от которого зависит наступление какого-л. действия) -да, -дан, -га, кийин;  дело за немногим (иштин бүтүшү үчүн) аз эле нерсе керек;  очередь за вами кезек сизде, кезек сиздики;  задержка за утверждением проекта кечигүү проекттин бекитилбегенинен болуп жатат;  21. с твор. п.падеж разг.Разговорное слово или выражение (при обозначении лица, которое должно уплатить, сделать что-л.) -да, -га;  за вами сто рублей сиздин мойнуңузда жүз сом бар;  за тобой ещё две книги сенин мойнунда дагы эки китеп бар;  запишите за мной менин мойнума жазып коюңуз;  22. с твор. п.падеж разг.Разговорное слово или выражение (при обозначении лица, обладающего каким-л. свойством) -да, -дын;  за ним есть эта дурная привычка анын ушундай жаман адаты бар;  23. с вин. п.падеж (при обозначении лица, предмета, по отношению к которому возникает какое-л. чувство) үчүн;  мне стыдно за него ал үчүн мен уялам;  я рад за вас сиз үчүн мен кубандым;  мне больно за него ал үчүн мен капа боломун, ал үчүн менин жаным кейийт;  выйти замуж за кого-либо бирөөгө (күйөөгө) чыгуу;  быть за кем-либо или быть замужем за кем-либо бирөөнүн аялы болуу;  ни за что эч качан, эч бир;  за счёт кого-либо бирөөнун эсебинен;  за счёт чего-либо бир нерсенин эсебинен;  за исключением -дан бөлөгү, башкасы;  за и против жактоо жана каршы туруу, жактагандар жана каршы болгондор;  что за безобразие! бул эмне деген оңбогондук (тартипсиздик)!  за-  приставка  1. төмөнкү маанидеги этиштерди уюштурат:  1) кыймыл-аракеттин башталышын; мис. заболеть ооруу, ооруп калуу, ноокастоо, сыркоолоо;  2) кыймыл-аракеттин белгилүү мейкиндиктен ары таралышын; мис. заехать өтүп кетүү;  3) ся бөлүкчөсү менен же ансыз - кыймыл-аракеттин эн четки даражага жеткирилишин; мис. закормить тамакка ашыра тойгузуу;  4) этиштин бүткөн түрүн ага туура келүүчү этшитин бүтпөгөн түрүнүн маанисине ылайык; мис. загримировать гримдөө;  2. бир нерсенин ары жагындагы деген маанидеги зат жана сын атоочторду уюштурат; мис. Закавказье Закавказье.